By Admin 
අමෙරිකානු ගුවන් යානා මත්තල ගුවන්තොටුපළට ගොඩබෑම සම්බන්ධ ජනාධිපතිගේ ප්රකාශය මගින් ලංකාවේ ආරක්ෂක ගිවිසුම් සහ ජාත්යන්තර සබඳතා සම්බන්ධ ගැටලුවක් ඇති බවත් ඒ අනුව වත්මන් ආණ්ඩුව ලංකාවේ ජාතික ආරක්ශාව අනතුරක දමා ඇති බව වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර පෙන්වා දෙනවා. වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර පවසන්නේ ජනාධිපතිගේ ප්රකාශයෙන් ඉරාන නාවික යානා පහරදීමට ඉඩ නොදීමේ වරද සඟවන්නට හෝ SOFA (Status of Forces Agreement) අමුණුම් ගිවිසුම් සම්බන්ධ මහජන මගපෙන්වීමක් සිදුවන්නට ඇති බවයි. SOFA ගිවිසුම් ඇමරිකානු හමුදාවලට ශ්රී ලංකාවේ නීති බලපෑමෙන් තොරව ක්රියාත්මක වීමේ හැකියාව ලබාදෙන බැවින් එය ජාතික ස්වෛරීභාවයට තර්ජනයක් ලෙස සලකන බවයි.මෙවැනි ගිවිසුම් ශ්රී ලංකාවේ භූ දේශපාලනික සමබරතාවයට බලපෑම් කළ හැකි බැවින් පාර්ලිමේන්තු මට්ටමින් සාකච්ඡාවක් අවශ්ය බව ඔහු පවසයි.
මෙම ආරක්ෂක ගිවිසුම් ජාලය සහ ඊට එරෙහිව ගොඩනැගෙන සිවිල් සහ ජාතික බලවේගයන්හි භූමිකාව පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි.
සිවිල් නීතියට යටත් නොවන විදේශීය හමුදාවන් ලංකාව තුළ ස්ථාපිත වීම හරහා ශ්රී ලංකාව ඇමරිකානු කොලනියක් බවට පත්වීමේ අනතුර ඔවුන් රටට පෙන්වා දෙයි.භූ-දේශපාලනික බලපෑම ගැන සොයා බලති. විදෙස් රටවල් මෙවැනි සහන ලබා දීම හරහා චීනය වැනි රටවල් සමඟ පවතින සබඳතා පළුදු වී, ලංකාව ජාත්යන්තර බල අරගලයක යුද පිටියක් වීමේ අවදානම ඔවුන් නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරයි.පාරදෘශ්යභාවය ඉල්ලා සිටිති. රජය විසින් හොර රහසේ අත්සන් කරන ගිවිසුම් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ යුතු බවත්, ඒවා මහජන පරීක්ෂාවට ලක් කළ යුතු බවත් බල කරමින් ඔවුන් ජනමතයක් ගොඩනගති.
ශ්රී ලංකාව වෙලා ගන්නා ඇමරිකානු ආරක්ෂක දැල
ශ්රී ලංකාව සහ ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය අතර ඇති කරගන්නා ආරක්ෂක සබඳතා ACSA හෝ SOFA ගිවිසුම්වලට පමණක් සීමා නොවේ. මීට අමතරව තිරයෙන් පිටුපස ක්රියාත්මක වන තවත් ගිවිසුම් සහ ව්යාපෘති කිහිපයක් පිළිබඳව ජාතික සංවිධාන දිගින් දිගටම අනතුරු අඟවනු ලබයි.
ගිවිසුම් සහ ව්යාපෘති
MCC (Millennium Challenge Corporation) යනු මූල්ය ආධාර ව්යාපෘතියක් ලෙස හඳුන්වා දුන්නද, එහි අන්තර්ගත ඉඩම් ප්රතිසංස්කරණ සහ ප්රවාහන කොරිඩෝව නිර්මාණය කිරීමේ යෝජනා හරහා මෙරට භූමිය ඇමරිකානු උපායමාර්ගික අවශ්යතා සඳහා නතු කරගැනීමේ අවශ්යතාව මත ඇතිකරගත් ගිවිසුමකි. මෙය SOFA වැනි හමුදා ගිවිසුම් ක්රියාත්මක කිරීමට අවශ්ය යටිතල පහසුකම් සැපයීමක් ලෙසද අර්ථකථනය කෙරේ.
P-8 Poseidon ගුවන් යානා මෙහෙයුම් ගිවිසුම ඉන්දියානු සාගරයේ නිරීක්ෂණ කටයුතු සඳහා ඇමරිකානු P-8 Poseidon වැනි ඔත්තු බලන යානා ලංකාව හරහා ක්රියාත්මක වීම සම්බන්ධයෙන් විවිධ අවබෝධතා ගිවිසුමකි.
මෙමගින් ඉන්දියාව සහ චීනය යන රටවල් දෙකෙහිම ආරක්ෂක තොරතුරු අවේක්ෂණය කිරීමේ ඇමරිකානු උපාය මාර්ගයේ කොටසකි.
සමුද්රීය ආරක්ෂක සහයෝගීතාවය (Maritime Domain Awareness) යනුද මෙරට මුහුදු සීමාව නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා ඇමරිකානු තාක්ෂණය සහ පද්ධති ස්ථාපනය කිරීම හරහා ශ්රී ලංකාවේ මුහුදු කලාපයේ පාලනය වක්රව ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ සතුකර ගැනීමේ ගිවිසුමකි
ඔවුන්ගේ මැදිහත්වීම මෙම ගිවිසුම් ගැන තාක්ෂණික සහ නීතිමය විග්රහයන් ඉදිරිපත් කිරීම, මෙම ගිවිසුම් හුදු දේශපාලන සටන් පාඨවලට සීමා නොකර, එහි අඩංගු වගන්ති (උදාහරණ ලෙස SOFA හි Annexure B වගන්තිය) පිළිබඳව ගැඹුරු නීතිමය සහ තාක්ෂණික විග්රහයන් රටට ඉදිරිපත් කරයි.
වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර ඇතුළු ජාතික බලවේග පෙන්වා දෙන්නේ මත්තල ගුවන්තොටුපළට යානා ගොඩබැස්වීම වැනි සිදුවීම් හුදකලා සිදුවීම් නොවන බවයි.ඒවා දීර්ඝ කාලයක සිට සැලසුම් සහගතව ක්රියාත්මක වන ඇමරිකානු ‘ඉන්දු-පැසිෆික්’ මෙහෙයුමේ අදියර කිහිපයකි.ජාතික බලවේගවල අවදිවීම තුළින් අපේක්ෂා කරන්නේ රටේ භෞමික අඛණ්ඩතාව සහ නීතිමය ස්වාධීනත්වය කිසිදු විදේශීය බලවතෙකුට පාවා නොදීම සහතික කිරීමයි.ශ්රී ලංකාවේ ජාතික ආරක්ෂාව, භූ-දේශපාලනික ස්ථාවරත්වය සහ විදේශීය හමුදා ගිවිසුම් සම්බන්ධයෙන් වත්මන් දේශපාලන කරළියේ ඇති වී තිබෙන සංවාදය පදනම් කරගනිමින් සැකසූ ලිපියක් පහත දැක්වේ.
ශ්රී ලංකාව ඇමරිකානු ආරක්ෂක වළල්ලේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකද?
වර්තමාන ලෝක දේශපාලන ප්රවණතා හමුවේ ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපය ලෝක බලවතුන්ගේ බල අරගලයේ කේන්ද්රස්ථානයක් වී ඇත. මෙවැනි වටපිටාවක, ශ්රී ලංකාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර ඇති කරගෙන තිබෙන සහ ඇති කර ගැනීමට නියමිත ආරක්ෂක ගිවිසුම් පිළිබඳව යළිත් දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබේ.
විශේෂයෙන්ම මත්තල ගුවන්තොටුපළට ඇමරිකානු ගුවන් යානා ගොඩබෑම සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපතිවරයා කළ ප්රකාශයත්, ඊට ජනාධිපති කල බොරු ප්රකාශ මගින් සහ ජාතික සංවිධාන දක්වන ප්රතිචාරයත් හමුවේ මෙරට ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ බරපතල ප්රශ්නාවලියක් මතු වී ඇත.
ACSA ගිවිසුම සහ පරිපාලනමය නිදහස
2016 වසරේදී යහපාලන රජය සමයේ දීර්ඝ කරන ලද ACSA (Acquisition and Cross-Servicing Agreement) ගිවිසුම මගින් ඇමරිකානු හමුදාවන්ට ශ්රී ලංකාවේ වරායන් සහ ගුවන්තොටුපළවල් පරිහරණය සඳහා පුළුල් අවකාශයක් හිමි වී ඇත.
මෙහි ඇති වඩාත්ම විවාදාත්මක කරුණ වන්නේ, ඇමරිකානු ගුවන් හෝ නාවික යානයක් මෙරටට පැමිණීමේදී ජනාධිපතිවරයාගේ පූර්ව අවසරයක් අවශ්ය නොවීමයි. ඒ වෙනුවට සරල ‘පරිපාලන දැනුම්දීමක්’ (Prior Notification) පමණක් ප්රමාණවත් වීම තුළින් පෙනී යන්නේ ශ්රී ලංකාව ඇමරිකානු හමුදා සැපයුම් මධ්යස්ථානයක් (Logistics Hub) ලෙස ක්රියාත්මක වීමේ නීතිමය පසුබිම දැනටමත් සකස් වී ඇති බවයි.
“මොන්ටානා” සහ නව ආරක්ෂක සබඳතා
මෑතකදී කරළියට ආ “මොන්ටානා” (Montana) ගිවිසුම හරහා ඇමරිකානු යානාවලට ශ්රී ලංකා මුහුදු සහ ගුවන් කලාපය තුළ ආවේක්ෂණ (Surveillance) කටයුතු සඳහා අවසර ලැබෙන බව වාර්තා වේ. මෙය ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපීය ආරක්ෂක උපායමාර්ගය තුළ ශ්රී ලංකාව තවදුරටත් ඇමරිකානු පාර්ශවයට නැඹුරු කිරීමකි.
ජාතික සංවිධාන පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි ගිවිසුම් මගින් ශ්රී ලංකාව නොදැනුවත්වම කලාපීය බලවතුන් වන චීනය සහ ඉන්දියාව සමඟ පවතින රාජ්යතාන්ත්රික සමබරතාවය බිඳ දමන බවයි.
ජනාධිපති ඉරාන නැවි ගැන සිදුකල බොරැව මගින් ඇමරිකාවේ තර්ජනයකට ලංකාව යටත්විය හැකි බවත් මෙම ජනාධිපති ඔහු නොදන්නා ගිවිසුම් රැසක් අතිසන් කර ඇති බවත් ඔවුන් පවසයි.
SOFA ගිවිසුමේ අනතුර සහ ස්වෛරීභාවය
සියල්ලටම වඩා භයානක තත්ත්වය වන්නේ SOFA (Status of Forces Agreement) ගිවිසුම හෝ එහි “අමුණුම් බී” (Annexure B) ලේඛනය හරහා ඇමරිකානු හමුදා නිලධාරීන්ට ශ්රී ලංකාවේ නීතියෙන් මුක්තිය ලබා දීමට දරන උත්සාහයයි.
මෙවැනි ගිවිසුමක් යටතේ ඇමරිකානු හමුදා සාමාජිකයකු ශ්රී ලංකා භූමිය තුළ වරදක් සිදු කළද, ඔහුව මෙරට අධිකරණයකට ඉදිරිපත් කළ නොහැක. මෙය රටක ස්වෛරීභාවයට සහ නීතියේ ආධිපත්යයට එල්ල වන සෘජු අභියෝගයකි. වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර මහතා ඇතුළු ජාතික බලවේග පෙන්වා දෙන්නේ රජය මෙවැනි ගිවිසුම් පිළිබඳව මහජනතාව සහ පාර්ලිමේන්තුව දැනුවත් නොකර රහසිගතව ක්රියාත්මක වීම බරපතල වරදක් බවයි.
ආරක්ෂක සහයෝගීතාවය නාමයෙන් රටේ ස්වෛරීභාවය සහ භූ-දේශපාලනික මධ්යස්ථභාවය පාවා දීමට කිසිදු රජයකට ජනාධිපතිවරයෙකුට අයිතියක් නැත.
ඇමරිකානු හමුදාවන්ට මෙරට භූමිය තුළ ස්ථාපිත වීමට ඉඩ සැලසෙන ආකාරයේ ගිවිසුම් මගින් ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තර යුද ගැටුමක ගොදුරක් වීමේ අවදානමක් පවතී.
එබැවින් මෙම සියලු ගිවිසුම් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර විනිවිදභාවයකින් යුතුව සාකච්ඡා කළ යුතු අතර, රටේ ජාතික ආරක්ෂාව ජාත්යන්තර බල අරගලයක කොටසක් බවට පත් නොකිරීමට වගබලා ගත යුතු බව අවධාරනය කර සිටිමු.
2027 ඇමරිකානු ගිවිසුම වෙනුවෙන් කුමන්ත්රණය සුදානම්! කෙලවරක් නැති ගිවිසුම් වල අවසානය කුමක්ද?