By Admin 
ඉන්දීය උප ජනාධිපති සී.පී. රාධක්රිෂ්ණන් සහ ශ්රී ලංකාවේ දෙමළ ජාතික සන්ධානය ඇතුළු දෙමළ පක්ෂ නායකයින් අතර සිදුවු හමුවක් සම්බන්ධයෙන් අද අනාවරණය වි තිබේ. අදාළ හමුවේදී 1987 ඉන්දු-ලංකා ගිවිසුමේ පොරොන්දු ඉටු කරන ලෙස ශ්රී ලංකාවට බලපෑම් කරන ලෙස ඔවුන් ඉන්දියාවෙන් ඉල්ලා තිබේන බවයි වාර්තා වන්නේ. අප ඉන්දීය වාර්තාකරු අනාවරණය කළේ ඉල්ලිමට අදාළ අත්සන් ලේඛනයක්ද ඉන්දීය රජයට බාර දි ඇති බවයි.
දෙමළ නායකයින් පෙන්ව දි ඇත්තෙ ජේ. ආර්. ජයවර්ධන සහ රජීව් ගාන්ධි විසින් අත්සන් කරන ලද මෙම ගිවිසුම දෙමළ සුළුතරය සඳහා වැඩි ස්වයං පාලනයක් පොරොන්දු වු බවත්, දශක හතරකට ආසන්න කාලයකට පසුවත්, 13 වන සංශෝධනය යටතේ පවා අර්ධ වශයෙන් පමණක් ඉටු වී ඇති බවයි. කොළඹ නව රජයක් සහ දිගු කලක් ප්රමාද වූ පළාත් මැතිවරණ තවමත් ඉතිරිව ඇති බැවින්, ඉන්දියාවේ කාර්යභාරය නැවතත් අවධානයට ලක් විය යුතු බවයි ඔහුන් අවධාරණය කර ඇත්තේ.
එක්සත් රාජ්යයක් තුළ දෙමළ දුක්ගැනවිලි විසඳීමෙන් ශ්රී ලංකාවේ වාර්ගික ගැටුම අවසන් කිරීම අරමුණු සහිතව 1987 ජූලි 29 වන දින අත්සන් කරන ලද ඉන්දු-ලංකා ගිවිසුම,ශ්රී ලංකාව බහු වාර්ගික සහ බහුභාෂා රටක් ලෙස පිළිගත් අතර ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 13 වන සංශෝධනයට හේතු විය. මෙම සංශෝධනය දෙමළ භාෂාව රාජ්ය භාෂාවක් බවට පත් කළ අතර, විශේෂයෙන් උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්රදේශ සඳහා තේරී පත් වූ පළාත් සභා නිර්මාණය කළේය.එහි හරය ලෙස, ගිවිසුමේ අරමුණ වූයේ ශ්රී ලංකාවේ භෞමික අඛණ්ඩතාව වෙනස් නොකර දෙමළ බහුතරයක් සිටින ප්රදේශවලට යම් ස්වයං පාලනයක් ලබා දෙමින් අර්ථවත් බලය බෙදා හැරීමයි.
ශ්රී ලාංකික දෙමළ නායකයින් පවසන්නේ ඉන්දු-ලංකා ගිවිසුම ක්රියාත්මක කිරීම ප්රධාන වශයෙන් අදහස් කරන්නේ කරුණු තුනක් බවයි, 13 වන සංශෝධනය සම්පූර්ණයෙන් නීත්යානුකූලව ක්රියාත්මක කිරීම, දෙමළ ප්රදේශවල පළාත් සභා මැතිවරණ පැවැත්වීම සහ එම සභාවලට සැබෑ පරිපාලන බලය බෙදා හැරීම.
කඩදාසි මත, මෙම පියවර මගින් දෙමළ ජනතාවට පාසල්, ඉඩම් සහ අනෙකුත් කාරණා කෙරෙහි ප්රාදේශීය පාලනය ලබා දිය යුතුය. ප්රායෝගිකව, දෙමළ පක්ෂ වාර්තා කරන්නේ මේ කිසිවක් සැබවින්ම සිදුවී නොමැති බවයි. 13 වන සංශෝධනයම දෙමළ ප්රදේශවලට “අර්ථවත් බලය බෙදා හැරීමක්” සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා අදහස් කරන ලද නමුත් පළාත් සභාවලට බොහෝ විට අධිකාරියක් නොමැති බව හෝ ප්රමාද වූ මැතිවරණ හේතුවෙන් ඒවා පිරවීමට නොහැකි වී ඇති බවයි.
ඉන්දීය නිලධාරීන් අවධාරණය කරන්නේ දෙමළ ජනතාවට සාධාරණ බලයක් ලබා දීම සියලු ශ්රී ලාංකිකයින්ට ප්රතිලාභ ලබා දෙන බවයි.ඉන්දියාව සඳහන් කළ පරිදි, දෙමළ බලය බෙදා හැරීම ක්රියාත්මක කිරීම “ඉන්දියාවේ පමණක් නොව – එය මූලික වශයෙන් ශ්රී ලංකාවේම යහපතට හේතු වේ.”
දෙදින නිළ සංචාරයක් සදහා මෙරටට පැමිණ සිටින ඉන්දීයානු උප ජනාධිපති ශ්රී.ඩී.සී. රාධා ක්රිෂ්ණන් අප්රියෙල් (20) දින උදෑසන MI17 ඉන්දියානු ගුවන් හමුදාවේ
හෙලිකොප්ටර් යානයකින් නුවරඑලිය රාගල සිංහල මහා විද්යාල ක්රිඩංගණයට පැමිණීයේය.
ශ්රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික ගැටුම දශක ගණනාවක් පැරණි වන අතර, දෙමළ බෙදුම්වාදීන් සහ සිංහල බහුතර රාජ්යය අතර කුරිරු සිවිල් යුද්ධයකින් (1983–2009) අවසන් විය.1987 ගිවිසුම අත්සන් කරන විට, ඒකාබද්ධ උතුරු-නැගෙනහිර පළාතක් (තාවකාලිකව) සහ බලය බෙදා ගැනීම පොරොන්දු වීමෙන් එය සටන් කෙටියෙන් නතර කළේය. යුද්ධය පසුව නැවත ආරම්භ වූ අතර, 2009 දී පමණක් ශ්රී ලංකාව දෙමළ කොටි පරාජය කළේය.
එතැන් සිට, අනුප්රාප්තික රජයන් ගිවිසුමේ කැපවීම් සම්බන්ධයෙන් සීමිත ප්රගතියක් පමණක් ලබා ගෙන ඇති නමුත් මධ්යම රජය සැබෑ ස්වයං පාලනයක් ලබා දීමට අපොහොසත් වූ බවට දෙමළ පක්ෂ අවස්ථා ගණනාවකදි පැමිණිලි කළහ. උදාහරණයක් ලෙස, 2022 ජනවාරි මාසයේදී, මන්ත්රීවරුන් ඉන්දියාවේ අග්රාමාත්යවරයාට ඒකාබද්ධව ලිවූ අතර, ශ්රී ලංකාව බොහෝ විට 13 වන සංශෝධනය “සම්පූර්ණයෙන්ම ක්රියාත්මක කිරීමට” සහ “අර්ථවත් බලය බෙදා හැරීමක් ලබා ගැනීම සඳහා එය මත ගොඩනඟන” බවට පොරොන්දු වූ නමුත් එම පොරොන්දු කඩ කරන ලදී. දමිළ පක්ෂ නායකයින් ඉන්දිය උප ජනාධිපතිවරයා හමුවේ අවධාරණය කලේ ශ්රී ලංකාවට එහි කැපවීම් මතක් කරන ලෙසයි.
2024 අගභාගයේදී, ශ්රී ලංකාව ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක යටතේ නව රජයක් තෝරා පත් කර ගත් අතර, එයට බොහෝ දෙමළ ඡන්දදායකයින්ගේ සහාය ලැබුණි. දිගු කලක් ප්රමාද වූ පළාත් සභා මැතිවරණය (දෙමළ බහුතරයක් සිටින ප්රදේශවල) නිල සීමා නැවත ඇඳීමේ ක්රියාවලියකින් පසුව පැවැත්වීමට නව පරිපාලනය පොරොන්දු වී ඇත.
2026 අප්රේල් වන විට, එම මැතිවරණ තවමත් සකසා නොතිබූ අතර, එය දෙමළ කලකිරීමට හේතු විය. අර්ථවත් ස්වයං පාලනයක් තනිවම සිදු නොවන බවට දෙමළ නායකයින් අනතුරු ඇඟවීය. “ආණ්ඩු පැමිණ නැති වී යනු ඇත,” දෙමළ මන්ත්රී එම්.ඒ. සුමන්තිරන් සඳහන් කළේ, “නමුත් රටවල් දෙකම 1987 දී අත්සන් කළ ගිවිසුමට ගරු කළ යුතුය”. යනුවෙනි.
බලය බෙදා ගැනීම පිළිබඳ කැපවීම් ඇතුළුව එක්සත් රටක් තුළ “සමානාත්මතාවය, යුක්තිය, සාමය සහ ගෞරවය” සඳහා දෙමළ අපේක්ෂාවන් ඉටු කිරීම ශ්රී ලංකාවේ අවශ්යතාව බව විදේශ අමාත්ය ජයශංකර් අවධාරණය කර ඇත.
කෙසේවෙතත් ප්රධාන ප්රශ්නය වන්නේ ශ්රී ලංකාව දැන් එහි කැපවීම් මත ක්රියා කරයිද නැතහොත් ප්රමාද කිරීම දිගටම කරගෙන යයිද යන්නයි. මැතිවරණ සීමා නැවත සකස් කළ පසු පළාත් සභා මැතිවරණය පැවැත්වෙන බව දිසානායක රජය පවසයි. නිරීක්ෂකයින් දෙමළ පළාත්වල නිල මැතිවරණ දිනයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටියි.
මැතිවරණයක් පැවැත්වුවහොත්, දෙමළ පක්ෂ සහභාගී වී ඔවුන්ට සැබෑ අධිකාරියක් ලැබේදැයි පරීක්ෂා කළ හැකිය. දෙමළ නායකයින් පවසන්නේ කොළඹ නැවත ප්රමාද වුවහොත් රාජ්ය තාන්ත්රික මාර්ග සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංසද හරහා දැඩි ලෙස බලපෑම් කරන ලෙස ඉන්දියාවෙන් (සහ මිත්රශීලී රටවලින්) ඉල්ලා සිටින බවයි.
~ පණ්ඩුක හේරත් ~